Bir optisyen ve anne olarak çocukların göz sağlığına dair bir çok farklı vakayla karşılaşıyorum. Ancak göz kusurlarıyla başa çıkmanın sadece tedavi yöntemleriyle değil, aynı zamanda eğlenceli ve etkili göz egzersizleriyle desteklenildiğinde iyileşmeye yardımcı olduğunun mümkün olduğunu başta kendi çocuğumda deneyimledim. Çocuklar için oyunlarla harmanlanmış göz egzersizlerinin gelişimlerine nasıl katkı sağladığını bu yazımda ele alacağım.
Çocukların göz sağlığı, gelişim süreçlerinde büyük önem taşır. Görme yetisi onların günlük aktivitelerini, öğrenmelerini ve oyun oynama biçimlerini doğrudan etkiler. Yapılan çalışmalar doğrultusunda dijital ekranların yoğun kullanımın miyop ve hipermetrop sıklığında artışına neden olduğunu ortaya koyuyor. Örneğin;
1) Singapur’da 2010 yılında yapılan araştırmaya göre 6-12 yaş arası çocuklar üzerinde yapılan bir çalışmada, uzun süre ekran başında zaman geçiren çocuklarda refraksiyon kusurları oranının son 10 yıl içerisinde gittikçe daha yükseldiği görülmüştür. (Araştırmacı Oftalmoloji ve Görsel Bilim Eylül 2018)
2)Avrupa miyopi çalışması 2020 yılında çocukların açık havada geçirdikleri zaman ile miyopi riskinin azaldığı tespit edilmiştir.
( https://myopiainstitute.org/)
Uzun süre ekran kullanımı yakın odaklanma süresi,doğal ışık eksikliği, göz kırpma sayısında azalma gibi göz sağlığını etkileyecek ve refraksiyon kusurlarının olumsuz yönde ilerlemesine neden olacak faktörleri ortaya çıkaracaktır.
Evde uygulanacak basit ama oyun ile tasarlanmış birkaç göz egzersizi görme sorunlarını önlemeye veya düzeltmeye yardımcı olmak,görsel odaklanmayı artırmak ve asteponiyi azaltmak amacıyla büyük rol oynar.
Göz egzersizlerinin göz sağlığına olan bazı etkileri;
1) Göz kaslarını güclendirme;göz kasları, gözün net görmesini sağlamak için sürekli çalışır. Göz egzersizleri bu kasların güçlenmesine ve esnekliğinin korunmasına yardımcı olur.
2)Göz sağlığı sorunlarının onlemesi,göz egzersizleri görme bozukluklarının erken belirtilerini fark etmeye ve tedavi etmeye yardımcı olabilir. Özellikle göz tembelliği (ambliyopi) gibi durumların önlemesinde etkilidir.
3)Koordinasyon ve derinlik algısını iyileştirir.Göz egzersizleri özellikle odaklanma ve izleme becerilerini geliştirebilir. Bu çocukların hareketli nesneleri izlerken ve oyun oynarken daha iyi bir koordinasyon sergilemelerini sağlar.
4)Görme alanın genişletme egzersizler, gözün çevresindeki kasları esnekliğini artırarak görme alanını genisletebilir.Bu özellikle göz kaslarının zayıf olduğu durumlarda faydalıdır.
Çocuklarla beraber uygulanacak bu egzersizler basit hareketler ve gözleri farklı yönlere hareket etttirme,odaklanma alıştırmaları ve göz kapaklarını açma kapama gibi aktiviteler icerir.Çocukların ilgisini çekerek, görme gelişimini destekler. Aşağıda vereceğim birkaç aktiviteyle ebeveynler ve eğitimciler olarak çocuklarımızın göz sağlığına destek olabilirsiniz. Nitekim “Sağlıklı bir görme, mutlu bir çocukluk için temel unsurdur.”
OYUN 1 “UZAKLARA YOLCULUK”
220-20-20 kuralını eğlenceli hale getiren oyunumuzJ
Amaç: Çocukların uzun süre ekrana bakmasına engelleyip 20 dakikada bir uzak bir noktaya odaklanmalarını sağlamak.
Malzemeler: Çeşitli renklerde çıkartmalar ,oda içindeki farklı nesneler.(bir oyuncak, duvardaki posterler,pencerinin dışındaki ağaç veya arabalar)
Zamanlayıcı olarak kullanılacak saat veya telefon
Kurallar: Çocuklar ekranda bir oyun oynuyorsa veya kitap okuyorsa bir zamanlayıcı kurulur.(20 dk)
Zamanlayıcı çaldığında çocuk ayağa kalkar ve odadaki yada dışardaki (20 adım uzaklıkta)tarif edilen nesneyi bulmaya odaklanır.
Nesneye odaklanırken ona dair küçük basit ipuçları verilir.(kırmızı renk, oyuncak gibi)
Doğru gözlem yapan çocuk bir puan alır.
Ödül: Belirli bir puana ulaşan çocuğa küçük ödüller veya ekstra oyun süresi verilebilir.
Bu oyun çocuğun göz kaslarını dinlendirmesine hemde çevresine dikkat etmesini sağlar.
OYUN 2 “ YAKIN DETAY HARF VEYA SAYI AVI”
Amaç: Çocukların uzun süre ekrana bakmasına engelleyip 20 dakikada bir yakın bir noktaya odaklanmalarını sağlamak.
Malzemeler: Plastik bir kap,renkli çok sayıda boncuk,farkli harf veya sayı kombinasyonlu boncuk .
Zamanlayıcı olarak kullanacak saat veya telefon
Kurallar: Çocuklar ekranda bir oyun oynuyorsa veya kitap okuyorsa bir zamanlayıcı kurulur.(20 dk)
Zamanlayıcı çaldığında çocuk ayağa kalkar ve boncukların olduğu çalısma masasına oturur.
Kabın içerisindeki harflerden bir söylenir(örneğin A harfi)çocuktan içi boncuk dolu kaseden söylenen harfi veya sayıyı bulması istenir ve çocuğun bulması gereken süre (ornegin 30sn ) söylendikten sonra oyun başlattırılır .
Ödüller: Oyun sonunda harfleri veya sayıları tamamlayan çocuğa en sevdiği bir yiyecekle sürpriz hazırlanabilir.
Yepyeni egzersiz oyunlarında tekrar görüşmek üzere….
Optisyen
SEREN ÇAKMAK
