Bu çalışmamda engin tecrübe ve tavsiyelerini biran olsun benden esirgemeyen Op.Dr. Akın Akyurt hocama sonsuz şükran ve saygılarımı sunarım.
Optisyen Şahin SIMSIKI
Birleşik Krallık’ta yapılan bir araştırmaya göre oral antibiyotik kullanımı ve kolon kanseri riskinin artması arasında bir ilişki olduğu anlaşılmıştır. Bunun yanı sıra antibiyotik kullanımı psikiyatrik rahatsızlıklarla, otoimmün hastalıklarla, metabolik sorunlarla ve alerjik reaksiyonlarla da bağlantılıdır. Pek çok araştırmaya göre perinatal veya erken çocukluk dönemi antibiyotik kullanımıyla yine bu dönemde alerjik, otoimmün ve metabolik hastalıkların gelişimi birbirleriyle ilişkilidir. Bazı çalışmalara göreyse yetişkinlerde antibiyotik kullanımının kronik hastalıklara yol açabileceği görülmüştür. Antibiyotiklerin bilinçsiz bir şekilde kullanılması zamanla antibiyotik direncine neden olur. Bu durumda alınan antibiyotik gelecekte uygulanacak tedavilerde dirençli bakteriler üzerinde etki göstermez ve yeni bir ilaç bulma çabasına girilebilir.
Bilinçsiz antibiyotik kullanımı, sağlık üzerindeki geniş çaplı olumsuz etkilerinin yanı sıra, göz sağlığını da ciddi şekilde etkileyebilir. Antibiyotikler genellikle enfeksiyonları tedavi etmek için kullanılırken, yanlış kullanım ya da aşırı kullanım birçok farklı sağlık sorununa yol açabilir. Göz sağlığı bağlamında, bilinçsiz antibiyotik kullanımı, mikrobiyal dengeyi bozmak, dirençli enfeksiyonlar oluşturmak, alerjik reaksiyonlara neden olmak ve çeşitli yan etkilere yol açmak gibi önemli problemleri beraberinde getirebilir. Antibiyotikte değil sağlığınızda ısrarcı olun..
Gelin hep birlikte bilinçsiz antibiyotik kullanımının göz sağlığı üzerindeki etkilerini inceleyelim:
1. Mikrobiyal Dengenin Bozulması ve Göz Enfeksiyonları
Göz, vücudun diğer organları gibi normalde kendisini koruyan bir mikroflora ile çevrilidir. Bu mikroflora, gözde bulunan yararlı bakteriler ve mikroorganizmalar tarafından korunur. Bu mikroorganizmalar, zararlı patojenlerin çoğalmasını engeller ve gözün sağlıklı bir şekilde işlev görmesini sağlar. Antibiyotikler, vücuttaki zararlı bakterilere karşı etkili olurken, genellikle tüm bakterilere de etki eder. Böylelikle gözdeki zararlı mikroorganizmaların artmasına, sağlıklı floradaki bakterilerin yok olmasına neden olabilir.
Antibiyotiklerin vücutta, özellikle gözdeki mikroflorayı bozarak, patojenlerin çoğalmasına olanak sağlaması, göz enfeksiyonlarına zemin hazırlayabilir. Bakteriyel konjonktivit, keratit, blefarit ve göz sinirleri iltihabı gibi hastalıklar, gözdeki mikrofloranın bozulması sonucu gelişebilir. Konjonktivit, gözün zarında kızarıklık, sulanma, ağrı ve bazen de görme kaybına neden olabilir.
Ayrıca, gözde Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa gibi patojenlerin çoğalması, gözde iltihaplanma ve ağrı gibi şikayetlere yol açabilir. Bazı antibiyotik türlerinin uzun süreli kullanımı, gözde bulunan bu patojenlerin hızla çoğalmasına neden olabilir ve daha şiddetli enfeksiyonlara yol açabilir.
2. Antibiyotik Direnci ve Gözdeki İleri Düzey Enfeksiyonlar
Bilinçsiz antibiyotik kullanımı, antibiyotiklere karşı dirençli bakterilerin gelişmesine yol açabilir. Bu dirençli bakteriler, göz enfeksiyonlarının tedavi edilmesini çok daha zor hale getirebilir. Antibiyotik direnci, bakterilerin antibiyotiklerin etkisine karşı daha dirençli hale gelmesi durumudur ve bu durum, özellikle gözdeki enfeksiyonlar için kritik olabilir.
Örneğin, Methicillin-resistant Staphylococcus aureus (MRSA) gibi dirençli bakteriler, antibiyotik tedavisiyle yok edilemez hale gelir ve bu da gözdeki enfeksiyonların tedavisini zorlaştırır. Gözde görülen MRSA, genellikle keratit ve konjonktivit gibi hastalıkların tedavi edilmesini engeller ve bu da gözde kalıcı hasarlara yol açabilir.
Antibiyotiklerin yanlış kullanımı, bakterilerin daha güçlü hale gelmesine ve tekrarlayan, daha şiddetli enfeksiyonlara neden olabilir. Bu durum, tedavi sürecinin uzamasına ve karmaşık tedavi yöntemlerinin gerekliliğine yol açar. Ayrıca antibiyotiklerin etkisiz hale gelmesi, göz sağlığını tehdit eden daha ciddi enfeksiyonların ortaya çıkmasına zemin hazırlar.
3. Gözde Kuruluk ve Tahriş
Antibiyotiklerin bilinçsiz kullanımı, gözde kuruluk ve tahrişe neden olabilir. Gözdeki gözyaşı film tabakası, gözün nem dengesini sağlar ve dış etkenlerden korunmasına yardımcı olur. Antibiyotikler, gözyaşı üretimini engelleyebilir ve gözde kuruluğa yol açabilir. Sistemik antibiyotikler, vücuda alındığında bu tür yan etkilere neden olabilirken, topikal antibiyotikler (göz içine damlatılan) de gözde kuruluk ve tahrişe yol açabilir.
Gözdeki kuruluk, gözün koruyucu bariyerini zayıflatır ve gözdeki damarları daha hassas hale getirebilir. Bu durum, gözde kaşıntı, yanma, ağrı ve bulanık görme gibi şikayetlere neden olabilir. Özellikle uzun süreli antibiyotik kullanımı, kuru göz sendromunun ortaya çıkmasına yol açabilir. Bu durumun tedavi edilmemesi, gözde daha büyük problemlere yol açabilir ve görme kalitesini etkileyebilir.
4. Alerjik Reaksiyonlar ve Göz Sağlığı
Antibiyotikler, vücutta alerjik reaksiyonlara neden olabilir ve bu reaksiyonlar gözde ciddi problemlere yol açabilir. Antibiyotiklere karşı alerjik reaksiyonlar, gözde kızarıklık, şişlik, kaşıntı, sulanma ve görme problemleri gibi belirtilerle kendini gösterebilir. Özellikle penisilin grubu antibiyotikler, cephalosporinler ve sülfonamid antibiyotikler, alerjik reaksiyonlara neden olabilen ilaçlar arasındadır.
Alerjik reaksiyonlar, gözdeki damarları etkileyerek enfeksiyona yol açabilir. Bu durum, gözde şişlik, kızarıklık ve ağrıya neden olabilir. Alerjik reaksiyonlar tedavi edilmezse, gözde kalıcı hasara yol açabilir ve gözdeki görme fonksiyonları zarar görebilir.
5. Görme Problemleri ve Yan Etkiler
Bilinçsiz antibiyotik kullanımı, bazı durumlarda görme problemlerine yol açabilir.
Özellikle sistemik antibiyotikler (oral olarak alınan antibiyotikler), gözde bulanık görme, ışığa duyarlılık ve nadiren geçici görme kaybına neden olabilir. Bu durum, antibiyotiğin vücutta yayılması ve göz üzerinde etkili olması sonucu ortaya çıkar.
Bazı antibiyotiklerin uzun süreli kullanımı, gözde optik sinir üzerinde baskı yapabilir ve görme bozukluklarına yol açabilir. Sistemik antibiyotiklerin yan etkileri arasında gözde görme kaybı, görme bulanıklığı ve ışığa duyarlılık yer alabilir. Bu tür yan etkiler genellikle ilaç kullanımı durdurulduğunda geçer, ancak tedavi sürecinde göz doktoruna başvurulması önemlidir.
6. Mantar Enfeksiyonları ve Göz Sağlığı
Antibiyotiklerin bilinçsizce kullanılması, bakteriyel enfeksiyonların yanı sıra, gözde mantar enfeksiyonlarına yol açabilir. Antibiyotikler, gözdeki bakteri florasını öldürürken, aynı zamanda mantarların çoğalmasına olanak sağlar. Bu da, gözde özellikle kornea üzerinde ciddi enfeksiyonlara yol açabilir.
Kandidiyaz gibi mantar enfeksiyonları, gözde ağrı, kızarıklık, görme kaybı ve ışığa duyarlılıkla kendini gösterebilir. Mantar enfeksiyonları, tedavi edilmezse kalıcı görme kaybına yol açabilir. Antibiyotiklerin neden olduğu mantar enfeksiyonları, gözde ciddi zararlara yol açabilecek kadar tehlikeli olabilir.
7. Optik Nöropati
Bazı antibiyotikler (özellikle bazı fluorokinolonlar gibi) gözde optik nöropatiye (görme sinirinin hasar görmesi) neden olabilir. Bu durum, görme kaybı ve görme yetisinde azalma gibi kalıcı problemlere yol açabilir.
SONUÇ
Bilinçsiz antibiyotik kullanımı, göz sağlığını ciddi şekilde etkileyebilir. Kornea epiteline toksik etki ve bunun sonucunda kornea yüzey bozuklukları ve göz kuruluğunun gelişmesi, mantar enfeksiyonlarına zemin hazırlaması, alerjik reaksiyonlar ve görme problemleri gibi olumsuz etkiler, antibiyotiklerin yanlış kullanımının yaygın sonuçlarıdır. Antibiyotiklerin yalnızca bir hekim önerisi ve reçetesi ile, doğru dozda ve uygun süreyle kullanılması gerektiği unutulmamalıdır. Bu sayede göz sağlığımızı koruyabilir ve antibiyotiklerin yan etkilerinden kaçınabiliriz.
KAYNAKÇA
Brownlee, S.,Saini, V., Cassel, C., WhenLess Is More: Issues Of OveruseInHealthCare, Erişim: 10.04.2015http://healthaffairs.org/blog/2014/04/25/ when-less-is-more-issues-of-overuse-in-healthcare/ (Erişim tarihi: 30.04.2015)
Burns, M.,Dyer, M.B. andBailit, M., (2014), ReducingOveruseandMisuseStateStrategiestoImproveQualityandCost of HealthCare, Robert Wood Johnson Foundation.
http://www.who.int/health_financing/universal_coverage_definition/en/ (Erişim tarihi: 30.04.2015)
ELM Ho. Overuse, Overdose, Overdiagnosis… Ov erreaction?,BiomedImagingInterv J 2010; 6(3):e8
http://articles.mercola.com/sites/articles/archive/2013/03/24/modern-medical- errors.aspx (Erişim tarihi: 30.04.2015)
Fay A, Nallassamy N, Pemberton JD, Callahan A, Wladis EJ, Nguyen J, Durand ML. Enükleasyon ve eviserasyon için profilaktik postoperatif antibiyotikler. Oftalmoloji Rekonstrüksiyon Cerrahisi. 2013;29:281-285.
Habib AM, Wong AD, Schreiner GC, Satti KF, Riblet NB, Johnson HA, Ossoff JP. Yüz kırıkları için postoperatif profilaktik antibiyotikler: sistematik bir inceleme ve meta- analiz. Laringoskop. 2019;129:82-95.
Seiff SR, Choo PH, Carter SR. Sino-orbital mantar enfeksiyonlarında lokal amfoterisin B tedavisinin rolü. Oftalmik Plast Rekonstrüksiyon Cerrahisi 1999;15:28- 31.
