Son yıllarda bijuteri ve sokak satıcıları tarafından düşük fiyatlarla satılan, yalnızca koyulaştırılmış plastik camlara sahip yani tabiri caizse boyalı camlardan oluşan ve UV koruması olmayan sözde güneş gözlükleri kullanımı ve satışı yaygınlaşmıştır. Bu tür ürünler, tüketicilere göz sağlığı açısından ciddi risk oluşturmaktadır. UV korumasız gözlükler, çıplak gözle güneşe bakmaktan daha fazla zarara yol açabilmektedir .
1. Giriş
Güneş gözlüğü, optik sektöründe yalnızca estetik bir aksesuar değil, aynı zamanda tıbbi bir koruyucu ekipmandır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) , UV korumalı gözlük kullanımını halk sağlığının bir parçası olarak tanımlamaktadır. Buna rağmen, herhangi bir laboratuvar testinden geçmemiş ucuz gözlüklerin yaygınlaşması ciddi bir halk sağlığı sorunudur.
2. UV Işınlarının Sınıflandırılması ve Göz Dokularına Etkileri
Güneşten gelen ultraviyole radyasyon üç ana grupta incelenir:
• UVA (315–400 nm): Fotoreseptör hasarı ve makula dejenerasyonu riskinde artışla ilişkilidir.
• UVB (280–315 nm): Katarakt oluşumunda en önemli çevresel risk faktörlerinden biridir.
• UVC (<280 nm): Atmosfer tarafından büyük ölçüde tutulur.
Uluslararası göz sağlığı çalışmalarına göre UVB, kornea epiteline doğrudan zarar vererek “fotokeratit” adı verilen ağrılı yanık benzeri sorunlara açmaktadır. Uzun süreli UV maruziyeti ise kortikal ve nükleer kataraktın oluşumunda temel rol oynar.
3. UV Korumasız Sözde Güneş Gözlükleri Neden Tehlikelidir?
Koyu renkli camlar, görünür ışığı azaltarak göz bebeğinin doğal olarak genişlemesine neden olur. Sağlıklı bir gözde bu mekanizma ışık yoğunluğunu dengelemeyi amaçlar; ancak camın UV filtresi yoksa göz bebeğinin genişlemesiyle birlikte daha fazla UV ışını göz içine girer. Bu durum, çıplak gözle güneşe bakmaktan çok daha zararlı olabilmektedir.
Bijuteri,sokak satıcıları ve internet sayfalarında satılan düşük kaliteli gözlükler, UV filtre içermeyen, yalnızca renklendirilmiş plastikt camlara sahiptir. Bu camlar UV radyasyonunu büyük oranda geçirir. Cam koyuluğunun UV koruması ile hiçbir ilişkisi bulunmamaktadır.
Kaliteli güneş gözlükleri, üretim sürecinde UV geçirgenlik testlerinden geçirilmektedir. Sokakta satılan gözlüklerde ise üreticisi belirsiz, standart dışı malzemeler kullanılmakta ve sağlığı olumsuz etkilemektedir.
4. Sağlık Üzerindeki Olumsuz Etkiler:
• Fotokeratit (kornea yüzeyinde yanık benzeri hasar)
• Şiddetli ışık hassasiyeti
• Göz sulanması ve ağrı
• Katarakt oluşumu
• Makula dejenerasyonu
• Göz kapağı ve göz çevresinde deri kanserinde artış
5. Tüketici Güneş Gözlüğünü Nasıl Seçmeli:
1. Güneş gözlüğünde UV400 veya %100 UVA/UVB koruması etiketi bulunmalıdır.
2. Ürün tercihi kesinlikle optik mağazaları üzerinden yapılmalı; sokak satıcılarından alınan gözlükler asla kullanılmamalıdır.
3. Gözlük, UV ölçüm cihazı ile test edilmelidir.
4. Çocuklar gelişim dönemlerinde UV’ye daha duyarlı olduğundan, çocuk güneş gözlüklerinde koruma düzeyi çok daha önemlidir.
Sonuç
UV korumasız sözde güneş gözlükleri, toplumda ciddi göz sağlığı problemlerine yol açabilen bir risk faktörüdür. Göz bebeğinin karanlık ortamda genişlemesi, UV filtre eksikliği ile birleştiğinde zararlı ışınların göz dokularına daha yüksek oranda ulaşmasına neden olur. Bu durum, kornea, lens ve retina üzerinde geri dönüşü zor hasarlar meydana getirir. Halk sağlığının korunması amacıyla hem tüketici farkındalığının artırılması hem de optik sektöründe standart dışı ürünlerin kontrol altına alınması gerekmektedir.
Kerim Eren ENERGİN-NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ OPTİSYENLİK BÖLÜMÜ ÖĞRENCİSİ
